ASK the DUST- Toza Sor – (Kitap & Film)

ASK THE DUST-JOHN FANTE

Derken bir gün bir kitap çektim, açtım ve kalakaldım. Bir kaç paragraf okudum. Sonra çöplükte altın bulmuş gibi kitabı masaya götürdüm. Cümleler sayfada yuvarlanıyorlardı, kayıyorlardı. Her cümlenin kendine özgü enerjisi vardı. Cümlelerin özü sayfaya bir biçim veriyordu; sayfaya oyulmuşlardı sanki. Duygusallıktan korkmayan birini bulmuştum sonunda. Mizah ve acı olağanüstü bir kolaylıkla içiçe geçmişti. O kitabın ilk sayfaları benim için çılgın bir mucizeydi. Kütüphane kartım vardı. Kitabı alıp odama götürdüm, yatağıma uzandım, okumaya başladım ve çok geçmeden farklı bir üslup geliştirmiş biri ile karşı karşıya olduğumu biliyordum. Kitabın adı Toza Sor, yazarı ise John Fante’ydi. Fante’nin yazarlığıma ömür boyu sürecek bir etkisi olacaktı.

***

Şansızlık, bahtsızlık ve ender bulunur bir cesaretin öyküsüdür onunki. Bir gün anlatılacaktır, ama burada anlatmamı istemediğini hissediyorum. Ama şu kadarını söyleyeyim; sözü nasıl yazdıysa hayatı da öyle yaşadı; güçlü, iyi ve yürekten.
Yeter. Şimdi kitap sizin.
Charles Bukowski
6/5/1979
 

Toza Sor kitabının önsözünde göreceğiniz yazısında Bukowski, hikâyenin yazarı John Fante’den ne kadar etkilendiğini uzun uzun anlatıyor. Onun gibi pesimist ve zor beğenir bir yazarın bu yorumunu ilk okuduğumda çok şaşırtıcı gelmişti. Ancak kitabı okuduktan sonra ne demek istediğini anladım.

Anlatmak zor olsa da ifade etmeye çalışayım. “Nü” çalışması yapılmış bir resim görürsünüz. Tiyatroda dekorsuz ve tek kişilik bir oyun izlersiniz. Enstrümansız şarkı söyleyen birini dinlersiniz. Bir bebeğin parmak ucuna dokunursunuz. Pencerenizi açar ve nefes alırsınız. İşte John Fante tüm duyguları öylesine süslemeden yalın, saf bir gerçeklikle ortaya koymuş ki, sadece okuyor ve düşünmeden hissediyorsunuz.

Hikâye, sadece yeni yetme yazar Bandini’nin, Meksikalı bir göçmen olan Camilla’ya duyduğu karşılıksız aşkla ilgili değil. Onun yazar olma çabası da romanın önemli noktalarından biri. Yazar olmak isteyen herkesin ‘yazar tıkanması’ sorununu yaşayan Bandini kimliğinde, Fante bu süreci samimiyetle anlatıyor. Arka planda buhran yıllarındaki Amerika’nın göçmen nüfusa ırkçı yaklaşımı da kullanılmış. İki farklı ülkeden gelerek yolları kesişmiş bir kadın ve bir erkeğin ilişki sürecine de yakından tanıklık ediyorsunuz. John Fante, bu tanıdık konulara değinirken yazma tutkusunu hayatın içinden besleyerek ortaya koyuyor.

Kitaptan alıntı yapmak bütüne haksızlık olacak. Bu nedenle adını aldığı cümleyi buraya bırakıyorum:

Dünya tozdan geliyordu ve sonunda yine toz olacaktı.”J. Fante

KİTAP KÜNYESİ:

Kitap Adı: Toza Sor

Orijinal Adı: Ask The Dust

Yazar: John Fante

Çevirmen: Avi Pardo

Yayınevi: Parantez Yayınları

Sayfa: 160 sayfa

Basım Tarihi: 1970

Başrollerini Colin Farrel ve Salma Hayek’in üstlendiği film ise festival filmi tadında ve romantik drama türünde…

Sınırlı repliklere rağmen Bandini’nin zihnindeki anlatıcı sesle hikâyenin içine giriyorsunuz. Film kitap kadar etkileyici olmasa da izlenebilir.

Filmde, yayınevi sahibinden gelen bir telgraftaki cümleyi de buraya koyuyorum:

“Tecrübelere ihtiyaç duyduğunuz için, az şeyle çok şey yapmayı öğrenmek zorundasınızdır… Ve az şeyle çok şey yapmak Bay Bandini, YAZI YAZMANIN ÖZÜDÜR.”

FİLM KÜNYESİ:

İlk gösterim tarihi: 2 Şubat 2006

Yönetmen: Robert Towne

Uyarlandığı eser: Toza Sor

Öykü: John Fante

Film müziğinin bestecisi: Ramin Djawadi, Heitor Pereira

Oyuncular: Salma Hayek (Camilla),Colin Farrell (Arturo Bandini)

Süre: 117 dk.

Sevgili @nilayköseoğlu tavsiyesine teşekkür ederim.

İlknur Akpınar Yücedağ